Onzekerheid

In het kort

We zijn allemaal wel eens onzeker over of we het goed doen, wat anderen van ons vinden en welke beslissingen we moeten maken. Onzekerheid kan betrekking hebben op jezelf in relatie tot je werk, je hobby’s of je privésfeer. Een beetje onzekerheid voelen kan geen kwaad en motiveert soms juist tot grote stappen vooruit.

Wanneer onzekerheid echter te hevig wordt kunnen er vervelende gevolgen optreden. Zo kan het zijn dat je plekken of personen uit de weg gaat, maar ook dat langzamerhand psychische klachten zoals somberheid, piekeren of angst optreden. Wanneer onzekerheid je dagelijkse leven gaat beïnvloeden is het tijd om er actief wat aan te gaan doen.

Wat is het?

Wanneer je onzeker bent, twijfel je er over of je in staat bent om aan een bepaalde ‘eis’ te voldoen. Deze eis kan bijvoorbeeld een taak op je werk zijn, maar deze eis kan ook een ideaalbeeld zijn van hoe jij er uit moet zien van jezelf. Door een te laag zelfbeeld, een gebrek aan zelfvertrouwen of onrealistisch hoge verwachtingen wordt daardoor het gat tussen hoe jij jezelf ziet en je eis te groot. Het kan ook zijn dat je geen beslissingen kunt maken vanwege de angst dat je toch wel de foute keuze maakt. Kenmerkend aan onzekerheid is eigenlijk het constante geloof dat wat jij zelf bent of kan niet goed genoeg is.

Klachten

Typische klachten voor onzekerheid zijn:

  • Storende gedachten als: ‘Ik kan dit toch niet’, ‘Wat wil ik nou eigenlijk?’, ‘Heb ik sterke kanten?’, ‘Vinden anderen mijn wel leuk en aardig?’, ‘Ben ik mooi?’.
  • Het vermijden van bepaalde situaties of personen door onzekerheid of twijfels.
  • Moeilijk tot een beslissing kunnen komen en daarbij zelfs in paniek kunnen raken.
  • Droge mond, hoge hartslag en klamme handen bij situaties waarin je onzeker bent.
  • Het gevoel van schaamte, schuld of het gevoel dat je anderen toch wel teleur zult stellen.
  • In sommige gevallen kan onzekerheid onderdeel of juist het startpunt zijn van onder meer angstklachten, somberheid of depressiviteit.

Oorzaken

Onzekerheid ontstaat door één of meerdere factoren. Veelvoorkomende factoren hierbij zijn:

  • Sommige mensen hebben van nature een voorgevoeligheid als het gaat om twijfelen over situaties.
  • Het verleden. Hoge verwachtingen van ouders tijdens je jeugd of het krijgen van veel kritiek als kind.
  • Negatieve ervaringen. Ontslagen worden, blijven zitten, gepest worden, een verbroken relatie of een hevige ruzie kan zorgen voor een zware deuk in het zelfbeeld.
  • Social media. Een slecht gevoel over het eigen lichaamsbeeld door (vaak aangepaste) foto’s van beroemdheden of het gevoel dat je van alles mist door het zien van anderen die het gezellig hebben.
  • Financiële moeilijkheden. Het niet zeker weten of bepaalde kosten betaald kunnen worden of bij een dreigende armoede.

Tips en advies

Onzekerheid is een erg vervelend gevoel, maar gelukkig ook goed aan te pakken. Wat we immers hebben aangeleerd door verschillende ervaringen of gedachten, is ook weer af te leren. Enkele tips waarmee je kan werken aan je onzekerheid:

  • Verbeter je eigen zelfbeeld en vergroot je zelfvertrouwen. Focus je eens niet op waarom het misschien niet gaat lukken of wat er negatief is, maar leg je aandacht op wat jij wél bent of kunt en waar je al successen in hebt geboekt.
  • Praat met een ander of je onzekerheid. Praten lucht niet alleen op, maar helpt je ook om te kijken of het eigenlijk wel logisch of terecht is dat je onzeker bent.
  • Gaat je onzekerheid niet weg ondanks dat je rationeel eigenlijk wel weet dat je niet onzeker hoeft te zijn, en wil je je niet meer laten leiden door negatieve gedachten? Kijk dan of Mindfulness je kan helpen.
  • Schrijf het van je af. Naast dat schrijven oplucht, kan het ook helpen om meer grip te krijgen over je onzekerheid zodat je er makkelijker wat aan kan doen.
  • Stel realistische doelen. Probeer het af te leren om onrealistische of onhaalbare doelen te maken met behulp van deze tips.
  • Misschien heb je specifieke vragen of onzekerheden omdat je als ouder van kinderen zelf last hebt van psychische klachten. Bekijk hier tien praktische tips die je kunnen helpen in het omgaan met je kinderen.
  • Als je onzekerheid erger wordt en deze tips je klachten niet kunnen verminderen, neem dan contact op met je huisarts of vraag advies.

Ken je iemand die onzeker is?
Heb je een naaste die erg last heeft van onzekerheid? Ook dan zijn er enkele dingen die je kunt doen om de ander te helpen:

  • Neem de onzekerheid serieus en probeer deze niet ‘weg te praten’. Bied een luisterend oor en toon begrip, of help de ander om zijn positieve kanten in te laten zien.
  • Verzamel informatie over onzekerheid en de mogelijkheden voor hulp (boeken, internet). Zowel voor jezelf om beter te kunnen omgaan met je eigen klachten, als voor je naasten om hen te helpen met informatie of tips.
  • Bied een luisterend oor en toon begrip. Geef geen ongevraagde adviezen of tips en forceer de ander niet. Probeer de ander te helpen waar kan.
  • Toon betrokkenheid en belangstelling. Ga langs of bel op. Dat helpt, ook al is de reactie misschien niet meteen positief.
  • Hou natuurlijk ook jezelf in de gaten. Iemand helpen is prima, maar stel ook je grenzen aan wat jij aan kunt.
  • Kijk of je je naaste kan motiveren eens te spreken met de huisarts of vraag advies.

Wie kan ik bellen?

Mocht het je niet lukken om aan de hand van de tips en adviezen in dit artikel je onzekerheid te verminderen, of zijn je klachten verder toegenomen, kijk dan naar andere mogelijkheden.

  • Probeer de diverse tips & oefeningen op MijniHelp.nl, waar je in eigen tempo zelfstandig handvatten leert om te kunnen omgaan onzekerheid.
  • Vraag een adviesgesprek aan bij Arkin Preventie (Arkin BasisGGz) aan via het volgende telefoonnummer: 020-5901330.
  • Neem contact op met je eigen huisarts of praktijkondersteuner GGZ.

Ervaringsverhaal