Praktische lessen
Zelf aan de slag

Stress

Beschrijving

Iedereen voelt zich wel eens gestrest. Teveel stress kan verschillende klachten veroorzaken. U kunt last krijgen van lichamelijke klachten zoals hoofdpijn, spierpijn in de nek en schouders maar ook zult u misschien moe zijn, minder kunnen genieten, snel geïrriteerd zijn, moeite hebben met concentreren en meer piekeren en negatieve gedachten hebben over uzelf. Door deze klachten gaat u misschien contacten uit de weg en kunt u zich meer alleen gaan voelen.  

 

Klachten

Als stress te lang duurt of u niet de tijd heeft om de herstellen, dan worden de gevolgen op steeds meer gebieden merkbaar. De belangrijkste klachten en gevolgen op een rijtje:

 

Lichamelijk

  • U zweet en trilt meer.
  • U bent steeds moe.
  • U heeft minder weerstand en daardoor neemt de kans op verkoudheid en griep toe.
  • U slaapt slecht.
  • U heeft maagpijn, darmstoornissen.
  • U heeft spierpijn, hoofdpijn, rugpijn.
  • U heeft hartkloppingen, een hogere bloeddruk en cholesterol.

 

Psychisch

  • U kunt niet meer tot rust komen, u voelt zich opgejaagd.
  • U vergeet veel en u kunt zich slecht concentreren.
  • U bent prikkelbaar, snel geïrriteerd.
  • U heeft sombere buien, huilbuien en u piekert.
  • U voelt zich angstig.
  • U heeft schuldgevoelens.  
  • U kunt niet meer genieten, u voelt zich lusteloos en futloos.
  • U kunt slecht beslissingen nemen.
  • U voelt zich onzeker en u heeft minder zelfvertrouwen.

 

Gedrag

  • U eet te veel of juist te weinig.
  • U rookt steeds meer en u gebruikt veel alcohol of drugs.
  • U presteert minder en u maakt meer fouten.
  • U gaat steeds meer uw sociale contacten uit de weg.
  • U gebruikt steeds meer slaap- of kalmeringsmiddelen.
  • U heeft geen zin in seks.

 

Gedachten

  • U kunt angstgedachten hebben: ‘het komt nooit meer goed’.
  • U kunt negatieve gedachten hebben: ‘ik ben niets waard’.
  • U kunt agressieve gedachten hebben: ‘ze kunnen barsten’.
  • U kunt zelfopofferingsgedachten hebben: 'ik zal het wel weer doen'.
     

Oorzaken

Een risico bij langdurige stress is overspannenheid of een burn out. Of iemand overspannen wordt of een burn-out krijgt, hangt af van de persoon en van de situatie. De situatie alleen is in ieder geval niet doorslaggevend bij het ontstaan van stress. Het is ook belangrijk hoe iemand tegen die situatie aankijkt en ermee omgaat. Dit heeft alles te maken met persoonlijk­heid: iedereen reageert anders op stress. Het organiseren van een feest kan stress geven. Maar de ene persoon vindt het spannend en een uitda­ging, een andere krijgt er buikpijn en spanningsklachten van. Een reorgani­satie op het werk kan de ene persoon veel spanningsklachten geven terwijl een ander zich er niet druk over maakt. Mensen die risico op overspannen­heid of burn-out hebben, hebben vaak deze persoonlijkheidskenmerken:

 

  • Ze uiten slecht hun gevoelens.
  • Ze vinden het moeilijk om hulp te vragen.
  • Ze kunnen moeilijk ‘nee’ zeggen.
  • Ze zijn negatief over hun eigen prestaties.
  • Ze zijn perfectionistisch. Iets is nooit goed genoeg.
  • Ze voelen zich vaak te sterk betrokken bij hun werk.
  • Ze zijn zeer gemotiveerd en eisen veel van zichzelf.

 

U loopt ook risico op overspannenheid of een burn-out als omstandigheden zich opstapelen. Omstandigheden die langdurige spanning geven en dagelijk­se irritaties. Bijvoorbeeld: op uw werk is een reorganisatie aan de gang waar u veel spanning van heeft. Dan wordt thuis uw kind erg ziek. En dan gaat ook nog het dak lekken. Zo’n combinatie van spanningen kan u te veel wor­den. Of deze situatie werkelijk voor overbelasting zorgt, ligt ook aan de invloed die u op de situatie kunt hebben. Of het gevoel dat u invloed op de situatie kunt hebben.  

 

Wat kunt u zelf doen

  • Als u stressklachten heeft, dan is het belangrijk om daar iets aan te doen. Denk niet dat het vanzelf weer overgaat. Als u niets doet, worden uw klach­ten alleen maar erger. Het belangrijkste is dat u toegeeft dat u een probleem heeft en daar iets aan wilt veranderen.
  • Neem voldoende tijd om bij te komen van stressvolle situaties.
  • Schrijf op wat bij u stress veroorzaakt. Wat kost u veel energie en wat kunt u daar aan veranderen?
  • Schrijf ook op wat u energie geeft en maak daar iedere week tijd voor.
  • Maak een onderscheid in dingen die ‘nu’ moeten gebeuren en dingen die best nog even kunnen wachten. Houd tijd vrij voor onverwachte gebeurtenissen.
  • Ga na of het realistisch is wat u van uzelf vraagt. Niemand is perfect.
  • Werk kleine zaken zo snel mogelijk af. Doet u dat niet, dan stapelen ze zich op en blijft u eraan denken.
  • Doe een ding tegelijk en neem daar de tijd voor. Haasten maakt moe.
  • Stel grenzen voor uzelf en zeg ‘nee’ als het u teveel wordt. Zorg dat u dit durft.
  • Praat met uw partner of een goede vriend over uw gevoelens en problemen. Praten lucht op!
  • Beweeg een half uur per dag. Bewegen is goed om uw stress kwijt te raken, bij­voorbeeld fietsen, zwemmen of wandelen.
  • Zorg voor ontspanning en rust. Voor de een werkt yoga of meditatie, een ander heeft veel aan ontspanningsoefeningen, massage of naar muziek luisteren. Zoek uw eigen manier.
  • Zorg ervoor dat u voldoende slaapt, gezond eet, niet teveel koffie en alcohol drinkt en niet rookt.
  • Probeer een vast dagritme aan te houden met niet te weinig maar ook niet te veel slaap.
  • Accepteer dat soms zaken in uw leven niet lopen zoals u graag zou willen.

 

Tips voor naasten

  • Praat met uw partner, collega of vriend(in) als u merkt dat het minder goed met hem/ haar gaat.
  • Stel u begripvol op, oordeel of veroordeel niet.
  • Ontkent uw partner, collega of vriend(in) zijn klachten? Blijf hem dan wijzen op de klachten die u bij hem ziet. Zeg dat u zich zorgen maakt.
  • Motiveer uw partner, collega of vriend(in) om tips uit de lijst boven op te volgen of hulp te zoeken bij de huisarts.
  • Ga iets ontspannends doen.
  • Onthoud goed: iemand helpen is prima, maar alleen als u ook uw eigen grenzen in de gaten houdt.

 

Deze informatie is gebaseerd op de volgende bronnen:

PuntP

Fonds Psychische Gezondheid