Depressiviteit

In het kort

Als je voor een langere tijd somber bent, steeds minder energie hebt, negatieve gedachten krijgt en bijna nergens meer zin in hebt, dan kan het zijn dat je depressieve klachten ontwikkelt. Depressiviteit is een psychische ziekte die bij zo’n 16% van de Nederlanders voorkomt en zonder hulp kan verergeren. Ondanks dat er veel Nederlanders mee kampen, heerst er een zeker taboe op depressiviteit waardoor velen pas laat de stap naar hulp durven te maken. En dat is zonde. Juist doordat depressiviteit zoveel voorkomt is er ook veel hulp beschikbaar om te werken aan je herstel.

Wat is het?

Wanneer je depressief bent voel je je vrijwel continu somber en futloos, vanaf het moment dat je wakker wordt tot het moment dat je gaat slapen. Alles voelt zwaar, zowel lichamelijk als geestelijk, en je bent daarnaast heel makkelijk emotioneel en prikkelbaar. Veel mensen beginnen zich ook als een belasting te zien voor hun omgeving en beginnen zich terug te trekken. In de meeste gevallen duurt een depressie minder dan 3 maanden, maar bij een klein gedeelte kan het ook zijn dat de depressie enkele jaren aanhoudt.

Klachten

Depressiviteit wordt gekenmerkt door veel verschillende lichamelijke, psychische en sociale klachten. De twee belangrijkste klachten van een depressie zijn:

  1. Je bent het grootste gedeelte van de dag somber. Van ’s ochtends tot ’s avonds.
  2. Je hebt (bijna) nergens meer zin of plezier in.

Daarnaast is er sprake van nog meer lichamelijke en geestelijke klachten:

  • Je bent besluiteloos en kan je moeilijk concentreren.
  • Je slaapt heel moeilijk en slecht of juist heel veel.
  • Je kan de positieve dingen niet meer zien of voelen.
  • Je hebt dagelijks last van vermoeidheid en een gebrek aan energie.
  • Je voelt je waardeloos en ziet jezelf of het leven als een last.
  • Je bent onrustig en snel geïrriteerd.
  • Je hebt duidelijk minder eetlust en gewichtsverlies. Of omgekeerd: duidelijk meer eetlust en gewichtstoename.
  • Je ervaart negatieve gedachten en piekert veel.
  • Je voelt spanning in je lijf, bijvoorbeeld in de nek, schouders of hoofd.
  • Je kunt moeilijk dingen onthouden.
  • Je denkt vaker dan normaal aan de dood of zelfdoding. Je denkt dat het nooit meer over gaat, waardoor je misschien wel denkt dat je beter af zult zijn als je niet meer leeft. Of dat het voor anderen beter is als jij er niet meer bent. Er is hulp. Kijk op 113.nl.

Oorzaken

Doordat depressiviteit zich vaak over een langere tijd ontwikkelt, is het niet altijd even makkelijk te achterhalen waardoor je precies depressief bent geraakt. Vaak komt depressiviteit door een combinatie van biologische, psychologische en sociale invloeden. Hierbij kunnen de volgende dingen een rol spelen:

  • Het meemaken van een ingrijpende gebeurtenis zoals een scheiding, ontslag, het overlijden van een naaste of mishandeling. Hoe meer je van dit soort gebeurtenissen hebt meegemaakt, hoe groter de kans is op het ontwikkelingen van depressiviteit.
  • Het meemaken of herinneren van een moeilijke jeugd of onopgeloste trauma’s.
  • Gevoeligheid voor seizoenen: veel mensen geven aan last te hebben van een herfst- of winterdepressie.
  • Vlak na een bevalling komt het regelmatig voor dat er nog wat hormoonschommelingen zijn die depressiviteit kunnen veroorzaken.
  • Weinig steun voelen/krijgen van andere mensen en eenzaamheid.
  • Je persoonlijke eigenschappen: niet om hulp willen vragen, een negatief zelfbeeld en de angst om te mislukken zorgen ervoor dat je extra kwetsbaar bent.
  • Erfelijkheid en genen. De kans dat jij kwetsbaar bent om een depressie te ontwikkelen is groter dan in families waarin depressie nauwelijks voorkomt.
  • Een verstoorde balans van neurotransmitters in de hersenen (stofjes die onder andere de stemming beïnvloedden).
  • Om moeten gaan met een chronische ziekte van jezelf of een naaste.
  • Overmatig alcohol- of drugsgebruik.

Tips en advies

Doordat mensen met depressieve klachten vaak niet weten waardoor dat komt en weinig energie hebben, is het niet altijd even makkelijk om te beginnen met het herstel. Bij depressieve klachten is het daarom altijd verstandig om contact op te nemen met een professional. Daarnaast zijn er enkele dingen die je zelf kunt doen:

  • Neem je depressieve gevoelens serieus en gun jezelf de tijd om ingrijpende ervaringen te verwerken die je depressief hebben gemaakt.
  • Geef je emoties de ruimte en krop het niet oneindig op.
  • Praat met je partner, familie of vrienden over je gevoelens. Leg aan hen uit hoe je je voelt. Praten lucht vaak op en helpt je ook bij het verminderen van de klachten. Je kunt ze ook deze tekst laten lezen zodat anderen het makkelijker begrijpen.
  • Stel niet te hoge eisen aan jezelf. Begin met dagelijks een klein taakje, zoals aankleden, boodschappen doen, eten koken of wassen.
  • Het gebrek aan ritme en gezondheid kan je depressiviteit verergeren. Maak daarom een (haalbare!) dagplanning, probeer zoveel mogelijk op elke dag op normale tijden naar bed te gaan en op te staan, op vaste tijden te eten en een half uur te bewegen.
  • Vermijd het gebruik van alcohol en drugs. Naast dat ze de sombere gevoelens waarschijnlijk verergeren, kan middelengebruik als afleiding van de somberheid leiden tot verslaving.
  • Vind je het moeilijk om erover te praten, schrijf het dan van je af. Door op te schrijven hoe jij je voelt wordt het makkelijker om je pijn een plekje te bieden en mogelijk een oplossing te vinden.
  • Zorg voor afleiding en ontspanning door dingen te doen die je leuk of prettig vindt. Probeer ook je vrienden te blijven zien, ook als je er een beetje tegenop ziet.
  • Misschien heb je specifieke vragen of onzekerheden omdat je als ouder van kinderen zelf last hebt van psychische klachten. Bekijk hier tien praktische tips die je kunnen helpen in het omgaan met je kinderen.
  • Ga naar de huisarts als je depressieve gevoelens steeds erger worden en tips of een zelfhulp cursus  de depressieve gevoelens niet laten verminderen.

Ken je iemand die depressief is?
Heb je een naaste waarvan je het vermoeden hebt of waarvan je weet dat diegene kampt met een depressie? Ook dan zijn er enkele dingen die je kunt doen om de ander te helpen:

  • Neem de depressiviteit serieus en probeer deze niet ‘weg te praten’. Probeer ook niet overdreven vrolijk te doen, dat kan averechts werken.
  • Bied een luisterend oor en toon begrip en sympathie. Forceer de ander niet en laat diens problemen in haar waarde.
  • Toon betrokkenheid en belangstelling. Ga langs, bel op of neem de ander mee op een wandeling. Dat helpt, ook al is de reactie misschien niet meteen positief. Hou er ook rekening mee dat depressiviteit gepaard kan gaan met boze buien. Bedenk dan dat juist jij het ‘doelwit’ bent, omdat degene die depressief is zich bij jou durft te uiten en veilig voelt.
  • Laat eventueel blijken dat je niet weet wat je moet zeggen of doen, maar dat hij of zij altijd op je kan rekenen.
  • Verzamel informatie over depressiviteit en de mogelijkheden voor hulp (boeken, internet). Voor jezelf om beter te kunnen omgaan met je naaste en eventueel om je naaste te informeren.
  • Bied hulp aan bij huishoudelijke klussen, zoals schoonmaken of de was. Misschien heeft je partner, familielid of vriend(in) daar zelf geen energie voor.
  • Depressieve mensen vinden het vaak moeilijk om naar de huisarts te gaan. Ze hebben er geen energie voor, denken dat ze toch niet geholpen kunnen worden of vinden dat ze geen hulp waard zijn. Probeer de persoon in kwestie te bewegen om toch te gaan. Je kunt ook voorstellen om mee te gaan.
  • Heeft iemand het over zelfdoding, twijfel dan niet en schakel hulp in. Bel de huisarts, Bel 113 (www.113.nl) of – bij spoed – de politie.
  • Hou natuurlijk ook jezelf in de gaten. Iemand helpen is prima, maar stel ook je grenzen aan wat jij aan kunt.
  • Kijk of je je naaste kan motiveren eens te spreken met de huisarts of vraag advies.

Wie kan ik bellen?

Mogelijk kun je al vooruit met de tips en adviezen in dit artikel. Mocht dit niet zo zijn of worden je klachten steeds erger, dan adviseren wij je een van de volgende stappen:

  • Bel je eigen huisarts of praktijkondersteuner GGZ voor een afspraak.
  • Vraag een adviesgesprek aan bij Arkin Preventie (Arkin BasisGGz) aan via het volgende telefoonnummer: 020-5901330.
  • Denk je aan zelfdoding? Er is hulp, bel 113 of kijk op 113.nl

Ervaringsverhaal