Angstgevoelens

In het kort

Angst is een heel normale en nuttige reactie op een gevaarlijke situatie. Angst zorgt er namelijk voor dat we voorzichtig zijn en onszelf beschermen wanneer dat nodig is in een situatie. Angst zal normaal gesproken ook verdwijnen zodra het gevaar is geweken. Het kan echter ook dat je aanhoudende en hevige angstklachten ervaart zonder dat er een directe dreiging of aanleiding is. Zo kun je bijvoorbeeld een intense angst ervaren om ziek te worden of een dierbare te verliezen terwijl eigenlijk alles goed gaat. Angstklachten kunnen je dagelijks leven sterk beïnvloeden. Zo kan het zijn dat je sociale situaties gaat vermijden als je bang bent om uitgelachen te worden of vermijd je buiten omdat je bang bent om overvallen te worden. Wanneer er sprake is van een aanhoudende angst die ons leven op een negatieve manier beïnvloedt, spreken we van een angststoornis.

Wat is het?

Bij een angststoornis zie je vaak dat de angst voortkomt uit overmatige zorgen over bijvoorbeeld veiligheid, geld, werk, gezondheid, of negatieve ervaringen uit het verleden. Hoewel de zorgen vaak plaatsvinden in onze eigen gedachten, zien we bij een angststoornis vaak dat deze zorgen ook een invloed hebben op het gedrag. Hierbij zie je bijvoorbeeld dat mensen situaties beginnen te vermijden om zo maar niet geconfronteerd te hoeven worden met hun angsten. Zo zullen ze misschien niet meer autorijden uit angst voor een ongeluk, of vermijden ze sociale gelegenheden vanwege onzekerheid. Het kan ook zijn dat mensen vluchten voor hun angsten door kalmerende middelen te gebruiken of bijvoorbeeld ver weg van andere mensen gaan wonen. Tot slot kunnen mensen dwangmatig beginnen te handelen, zoals bijvoorbeeld door herhaaldelijk te controleren of het fornuis wel uitstaat.

Klachten

De klachten die horen bij een angststoornis zijn zeer divers.

  • Korte maar zeer intense paniekaanvallen, vaak uit de angst om dood te gaan of om de controle te verliezen. Daarbij kun je last hebben van hartkloppingen, een beklemmend gevoel op je borst, benauwdheid, overmatig zweten, trillen en het gevoel alsof alles onwerkelijk is.
  • Overmatige onrust en behoefte om een specifieke handeling uit te voeren, zoals het herhaaldelijk controleren of de deur op slot zit of handen wassen uit angst voor een ziekte.
  • Overmatige angst en onzekerheid als het gaat om sociale situaties zoals feesten, boodschappen doen en het bezoeken van evenementen. Vaak om niet uitgelachen of gepest te worden.
  • Overmatige angst of paniekreactie voor een specifiek wezen (spin of clown) of situatie (hoogte of vuur).
  • Hevige schrikreacties, herbelevingen en prikkelbaarheid als het gevolg van een traumatische ervaring in het leven zoals oorlog, verkrachting, mishandeling of het meemaken van een ongeluk.

Als gevolg van de angstklachten treden vaak ook de volgende wat meer algemene klachten op:

  • Nerveus of gespannen gevoel.
  • Piekeren en zorgen maken.
  • Slaapproblemen en vermoeidheid.
  • Verminderde eetlust.
  • Een rusteloos, onzeker en opgejaagd gevoel.
  • Slechte concentratie.

Oorzaken

Er zijn veel verschillende mogelijke oorzaken voor de ontwikkeling van een angststoornis. Veelvoorkomende oorzaken zijn:

  • Het meemaken van een of meerdere gebeurtenissen of situaties zoals een ongeluk, scheiding, verlies van een naaste of een trauma.
  • Persoonlijke aanleg. Vaak zie je dat iemand met een angststoornis in zijn of haar familie niet de enige is.
  • De opvoeding die je hebt gehad. Wanneer je altijd erg bent beschermd bent kan dit in de volwassenheid ervoor zorgen dat je voor veel dingen bang bent, of het gevoel van bescherming mist.
  • Kwetsbaarheid door persoonlijke eigenschappen zoals een gebrek aan zelfvertrouwen, het stellen van hoge eisen of een drang naar perfectionisme.
  • Een lichamelijke ziekte of door het gebruik van medicijnen, alcohol en drugs.
  • Ook ziekten zoals een depressie of verslaving kunnen samengaan met angst.

Tips en advies

Een angststoornis heeft vaak een stevige impact op je leven, waardoor het belangrijk is om zo snel mogelijk aan de slag te gaan met je klachten. Enkele tips die je zelf kan doen:

  • Zorg voor voldoende beweging en slaap. Een gezonde basis verhoogt je weerstand tegen angst.
  • Zoek betrouwbare informatie over angst, of doe een zelfhulp cursus waar je leert hoe je kunt omgaan met je klachten.
  • Praten over angst vermindert in veel gevallen de klachten. Zoek dus steun bij mensen bij wie je je op jouw gemak voelt, zoals vrienden, familie of collega’s.
  • Leer je angst te begrijpen. Schrijf op wat je angst veroorzaakt: waar denk je aan, waar ben je bang voor, wat voel je en hoe reageer je hierop? Schrijf ook op wat je helpt: door wat vermindert de angst, wat helpt je en hoe kan je dat bewust inzetten in toekomstige situaties?
  • Zoek contact met lotgenoten. Lotgenoten hebben vergelijkbare dingen doorgemaakt, waardoor je je meer begrepen kan voelen (De Angst, Dwang en Fobie stichting is een patiëntenvereniging die zich inzet voor mensen met angst- en dwangklachten).
  • Misschien heb je specifieke vragen of onzekerheden omdat je als ouder van kinderen zelf last hebt van psychische klachten. Bekijk hier tien praktische tips die je kunnen helpen in het omgaan met je kinderen.
  • Gaan je klachten niet over? Maak een afspraak met je huisarts of vraag advies als je er zelf echt niet meer uitkomt.

Ken je iemand die angstig is?
Heb je een naaste waarvan je het vermoeden hebt of waarvan je weet dat diegene last heeft van een angststoornis? Ook dan zijn er enkele dingen die je kunt doen om de ander te helpen:

  • Verzamel informatie over angst en de mogelijkheden voor hulp (boeken, internet). Voor jezelf om beter te kunnen omgaan met je naaste en eventueel om je naaste te informeren.
  • Bied een luisterend oor en toon begrip. Geef geen ongevraagde adviezen of tips en forceer de ander niet. Probeer de ander te assisteren waar kan.
  • Vraag steun (praktisch of emotioneel) aan goede vrienden of familie.
  • Hou natuurlijk ook jezelf in de gaten. Iemand helpen is prima, maar stel ook je grenzen aan wat jij aan kunt.
  • Als je naaste in behandeling is, is het ook voor jou prettig om contact te hebben met de hulpverlening voor je vragen. Als je naaste niet wil dat je contact hebt met de hulpverleners, heb je recht op algemene informatie over de psychische ziekte, de werkwijze van de instelling en de klachtenprocedure. Informeer bij de Familieraad (Naastbetrokkenenraad) of Familievertrouwenspersoon van de instelling (landelijke Stichting Familievertrouwenspersonen (LSFVP).
  • Kijk of je je naaste kan motiveren eens te spreken met de huisarts of vraag advies.

Wie kan ik bellen?

Mocht het je niet lukken om aan de hand van de tips en adviezen in dit artikel je angstklachten te verminderen, of worden je klachten steeds erger, kijk dan naar andere mogelijkheden.

  • Probeer de diverse tips & oefeningen op MijniHelp.nl, waar je in eigen tempo zelfstandig handvatten leert om te kunnen omgaan met je angstklachten.
  • Vraag een adviesgesprek aan bij Arkin Preventie (Arkin BasisGGz) aan via het volgende telefoonnummer: 020-5901330.
  • Neem contact op met je eigen huisarts of praktijkondersteuner GGZ.

Ervaringsverhaal